سرگذشت یکی از کهن‌ترین شهرهای ایران!

اطلاعات تاریخی هم مثل سایر اطلاعاتی که در سفر لازم است، ما را مجهّزتر می‌کند تا لذّت بیشتری از سفر ببریم. اساسا شنیدن داستان‌های پشت یک موضوع، دید ما را به آن مسئله تغییر می‌دهد.

به گزارش پایگاه تحلیل و اطلاع رسانی صبح زاگرس شنیدن تاریخ شهرها چقدر برایتان اهمیت دارد؟ اصلا به این فکر کرده‌اید که دانستن آن ه فایده‌ای دارد و چه تاثیری در سفرمان می‌گذارد؟ چقدر به دنبال پیدا کردن تاریخ مقصدتان هستید؟ واقعیت این است که بیشتر ما از خواندن تاریخ تجربه خوبی نداریم و یاد کتاب‌های کسل‌کننده مدرسه میفتیم! امّا شاید با روایت‌های تاریخی جور دیگری روبه‌رو شویم، دیدگاهمان را تغییر دهد و به آن علاقمند شویم!

 

اطلاعات تاریخی هم مثل سایر اطلاعاتی که در سفر لازم است، ما را مجهّزتر می‌کند تا لذّت بیشتری از سفر ببریم. اساسا شنیدن داستان‌های پشت یک موضوع، دید ما را به آن مسئله تغییر می‌دهد. درباره تاریخ هم همینطور است. اگر داستان و تاریخ یک منطقه را بدانید؛ اینکه چه پادشاهانی آمد و رفت داشته‌اند و آن شهر چه اتفاقات مهمی از گذرانده، پیوند عاطفی بیشتری برقرار خواهید کرد. بنابراین در سفرهایتان چه به صورت شخصی چه در قالب تورهای مشهد، شناخت بهتری از این شهر پیدا می‌کنید.

 

خراسان بزرگ که امروزه آن را به سه قسمت خراسان شمالی، رضوی و جنوبی می‌شناسیم، از نقاط کهن و مهم ایران بوده است و همواره جایگاه مهمی در تاریخ ایران داشته. بنابراین، آشنایی با تاریخ این منطقه وسیع، نیاز به مطالعات فراوان دارد. امّا در این متن می‌خواهیم به بخش کوچکی از این منطقه بزرگ، یعنی شهر مشهد بپردازیم و دوره‌های تاریخی را در این شهر مرور کنیم. البته با توجه به اینکه اسنادی که برایمان از گذشته باقیمانده، از خراسان بزرگ به عنوان یک منطقه کلی نام برده‌اند، شاید در برخی برهه‌ها نتوان مشهد را به صورت مجزا بررسی کرد. امّا سعی می‌کنیم به صورت مختصر به نکات مهم و شاخص تاریخی این شهر بپردازیم.

تاریخ خراسان از کجا شروع می‌شود و چه اهمیتی دارد؟

با پیدا شدن آثاری از حدود 800 هزارسال پیش در کشف رود (نزدیکی مشهد) ثابت شد که این منطقه از کهن‌ترین مناطق ایران محسوب می‌شود. منطقه‌ای که از هزاران سال پیش و در دوره پارینه سنگی، انسان‌های اولیه در آن زندگی می‌کرده‌اند و از خودشان آثاری به جا گذاشته‌اند که می‌توانید آنها را در موزه ایران باستان ببینید.

 

تا دوره‌ای که کتابت‌هایی در دربار وجود داشته باشد تا از وقایع بگویند، دانسته‌های ما به آثار پراکنده‌ای محدود می‌شود که در این منطقه پیدا شده است. امّا به صورت کلی می‌بینیم خراسان منطقه مهمی محسوب می‌شده و همواره جزو مرزهای پادشاهان ایرانی بوده است. در بسیاری از دوره‌ها شاهد حملات فراوانی بوده که به مرزهای شرقی میشده و از طرفی، مسیر تجار و بازرگانان برای ورود به ایران و رفتن به سایر کشورها میشده است. بنابراین همین موارد ثابت می‌کند که از چه تاریخ قطوری برخوردار است!

 

معنی خراسان

اما خود خراسان به ه معناست؟ واژه خراسان از سه جزء تشکیل شده: خُر/خور + آس + ان (پسوند فاعلی ساز). ترکیب این سه جزء با یکدیگر مفهوم جایگاه برآمدن خورشید را می‌رساند که منطبق با جهت جغرافیایی آن (مشرق) است. البته با ریشه‌یابی دقیق‌تر اجزای این واژه مفاهیم دیگری هم برای آن در نظر گرفته‌اند که نیاز به واکاوی تخصصی واژگان دارد. امّا فخرالدین اسعد گرگانی در شعر خود به همین معنای برآمدن خورشید اشاره می‌کند:

 

زبـــــان پهــــلوی هر کو شناســـد         خراسان آن بود کز وی خور آسد

 

خور آسد پهلوی باشد خور آیــد          عـــــراق و پــارس را خـور زو برآید

 

خوراسان را بود معنی خورآیـــان           کــــجا از وی خور آید سوی ایران