عزاداری محرم در شرایط کرونا از دیدگاه رهبر معظم انقلاب

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین محسن مهاجرنیا، استاد و پژوهش‌گر مسائل سیاسی در نشست کرسی‌های آزاداندیشی مجمع هماهنگی پیروان امام و رهبری استان قم که با موضوع « عزاداری محرم در شرایط کرونا از دیدگاه مقام معظم رهبری(مدظله)» در دانشگاه طلوع مهر قم به صورت مجازی برگزار شد،گفت:

اخبار مذهبی - مقام معظم رهبری در عید قربان فرمودند که به رغم اهمیت مراسم عزاداری سیدالشهدا، رعایت پروتکل ها و مسائل بهداشتی مقدم است و همه شرعاً موظفند که شرایط کرونایی را رعایت بکنند و به ضرورت ها بسنده کنند.

وی افزود: در روزهای اخیر، بحث هایی در خصوص نسبت عزاداری با شرایط کرونا و مسائل بهداشتی کشور مطرح شد؛ برخی عزاداری را به دلیل اهمیتش مقدم دانستند و معتقد بودند ما مراسم را نمی‌توانیم تعطیل بکنیم. در مقابل بعضی ها معتقد بودند شرایط بهداشتی را باید رعایت کرد و مراسم را باید متناسب با این شرایط برگزار کرد.

استاد حوزه و دانشگاه گفت:  مقام معظم رهبری در این قضیه به نوعی هم فتوا دادند و هم به عنوان حاکم اسلامی و ولیّ فقیه دستور صادر کردند و بر همه لازم و ضروری است که آن را مراعات کنند.

در مورد این مسئله چند نکته را از دیدگاه و منظر مقام معظم رهبری عرض می‌کنم:

 نکته اول: اگر مثلث انسان، دنیا و قیامت را تصور کنیم، در این مثلث انسانها گاهی فقط به سمت دین و معنویت و آخرت و قیامت می‌روند؛ چنان‌که در دوره قرون وسطی و در مغرب زمین، بخشی از انسانها مسائل دینی را گرفتند و به مسائل دنیایی بی توجه بودند. در نقطه مقابل، در دنیای امروز می‌بینیم که انسانها فقط دنیا را گرفته اند و قیامت و آخرت و معنویت و دین را عملاً کنار گذاشته اند.

اسلام آمده که بگوید ارتباط این مثلث باید حفظ بشود و انسان باید هم دنیا و هم آخرت را بگیرد. اما چگونه می توان بین دنیا و آخرت نسبت سنجی کرد؟ باید اولویت سنجی کرد و یکی را ابزار برای دیگری قرار داد. اینجاست که سبک زندگی مومنانه، اهمیت پیدا می کند. در روایت معروفی از ائمه معصومین علیهم السلام نقل شده است: « لیسَ مِنّا مَن تَرَکَ دُنیاهُ لدِینِهِ ، أو تَرَکَ دِینَهُ لِدُنیاهُ.؛ از ما نیست کسی که دنیایش را به خاطر دینش رها کند یا دینش را برای دنیایش فرو گذارد.» این یعنی اسلام اهل بیتی، در اسلام انزواء و حاشیه نشینی نیست. ما هم دنیا را می‌خواهیم و هم آخرت را؛ اما دنیا اصالت ندارد؛ بلکه ابزار و پلی است برای رسیدن به آخرت.

نکته دوم: دین مجموعه ادله ای برای هدایت انسانها و سبک زندگی انسانها آورده است. این ادله گاهی دچار تعارض می‌شوند. یعنی گاهی ممکن است با دو آیه قرآن یا یک روایت و یک آیه یا دو روایت مواجه شویدکه با هم تعارض دارند و در ظاهر نمی‌شود به هر دو عمل کرد. در این جا باید به این نکته توجه کرد که دین اصلاً دچار ناهماهنگی و ناهمسویی و تعارض درونی نیست؛ بلکه یک بسته کاملاً سازگار و هماهنگ است و اگر تعارضی از منظر انسانها دیده می‌شود، باید حل بشود و حل آن، کار علمای متخصص در علوم اسلامی است.

 نکته سوم: در درون دین تعارض نیست؛ اما در صحنه بیرونی گاهی تزاحم پیش می‌آید. فقها این گونه مثال می زنند که ممکن است دو نفر در دریا در حال غرق شدن باشند. بر شما واجب است که هر دو را نجات بدهی؛ اما نمی‌شود هر دو را با هم نجات داد و تنها نجات دادن یک نفر ممکن است. در اینجا شما را به عقل ارجاع داده اند که اولویت سنجی کنید و ببینید نجات کدام یک اولویت دارد و مهم تر است.

پژوهشگر مسائل سیاسی افزود: اصولاً حل تزاحم ها عمده ترین مسئله دینداری است. بخش عظیمی از سبک زندگی مومنانه با همین تزاحمات گره خورده است. شما دائماً در زندگی تزاحم بین دنیا و آخرت و مادیت و معنویت، مواجه هستید و این از بحثهای مهم است و گاهی نقطه عطف تاریخی می‌شود؛ مثلاً ما در صد ساله اخیر یک بحث جدی داریم تحت عنوان سنت و تجدد؛ یعنی در دَوَران بین سنت های دینی و ملی و مسائل مطرح در دنیای مدرن، کدام را باید انتخاب کرد؟ نوع انتخاب ما در این تزاحم خیلی مهم است و بخشی از پیروزی ها و ناکامی هایی که در صد سال اخیر داشته ایم، با این نوع عقلانیت گره خورده است.

او افزود: مشروطه آمد تا این مسائل را حل کند؛ ولی عملاً موفق نشد و نتوانست بین جمهوریت و اسلامیت جمع بکند. از دل مشروطه، رضاخان بیرون آمد که عملاً هیچ کدام از این دو را قبول نداشت؛ اما انقلاب اسلامی آمد و «جمهوری اسلامی» را درست کرد و ما آن را به راحتی تلقی به قبول کردیم، به گونه ای که اصلاً تعارضی در این مفهوم ندیدیم و امروز نظامی داریم با ادعای جمع بین دین و دنیا که توانسته بیش از چهل سال در صحنه جهانی حضور فعال داشته باشد.

دکتر مهاجرنیا در ادامه گفت: بحث ما این است که محرم و صفر در واقع بخش لاینفکی از هویت دینی ما است و الان همین هویت دینی با بحرانی به نام کرونا تزاحم پیدا کرده است. ما اگر بخواهیم همان سبک سنتی عزاداری را حفظ کنیم، عملاً باعث می‌شود تلفات سنگین انسانی بدهیم. از سویی حفظ جان انسانها فریضه و واجب است و از سوی دیگر عزاداری محرم و عاشورا جزو شعائر دینی ماست. در این تعارض بین فریضه و شعیره(واجب و مستحب) چه باید کرد؟ اینجاست که دیدگاه مقام معظم رهبری اهمیت پیدا می کند. ما معتقد هستیم همان‌گونه که امام راحل(ره) در تزاحم میان جمهوریت و اسلامیت، بین این دو جمع کرد و فرمود: «جمهوری اسلامی» نه یک کلمه کم نه یک کلمه زیاد، دیدگاههای مقام معظم رهبری هم این نوع هنر ترکیب و انطباق را به زیبایی به نمایش می‌گذارد.

وی افزود: ما در بحث حرم های اهل بیت(ع) و زیارت ها و امامزاده ها و مراسم مختلف مثل نمازهای جمعه و جماعات و... فریضه حفظ جان انسانها را بر شعائر مذهبی ترجیح دادیم؛ چون عقلانیت دینی اقتضا می‌کرد که بین یک واجب و یک مستحب باید واجب را مقدم کرد. مسئله عزادارای ماه محرم هم واجب نیست؛ اما جزو شعائر بسیار هویت بخش ما است و هویت ما در طول تاریخ با همین مراسم ها حفظ شده است. بر فرض هم که واجب باشد، عقل دینی ما و اجتهاد عقلانی مقام معظم رهبری می‌گوید باید اهمّ و مهم کرد و آن چیزی را که مهمتر است، گرفت. در اینجا یک جمع تبرعی قشنگی دارد اتفاق می‌افتد. مقام معظم رهبری فرمودند: ما نمی‌توانیم مراسم عزاداری را تعطیل کنیم. عشق به اباعبدالله(علیه السلام) سر جایش محفوظ؛ اما اجتماعات را برمی‌داریم. به تعبیر دیگر، هر خانه یک حسینیه بشود. همه عزاداری بکنند؛ رسانه ملی عزاداری را ترویج بدهد؛ اما اجتماعات در حسینیه ها و مساجد و هیئات و دسته های عزاداری را موقتاً کنار بگذاریم. این حکم به تعطیلی عزاداری نیست؛ بلکه جمع بین حفظ جان انسانها و عزاداری است. روایتی از امام علی علیه السلام نقل شده که فرمودند: یکی از مشکلات و آسیب های تاریخی همه تمدن ها و دولت ها و ملت ها و انسان ها این بوده که نتوانستند میان اصول و فروع جمع کنند؛ یعنی قاعده اهمّ و مهم را رعایت نکردند و به جای اینکه اصول را بگیرند، فروع و شاخ و برگ ها را گرفتند. اما عقلانیت دینی به ما می‌گوید که میان اهمّ و مهم، باید امر اهم را گرفت.

استاد حوزه در پایان  افزود:سه نکته راجع به عزاداری ها عرض می کنم:

یک: عاشورا یعنی صداقت؛ یعنی صدق دین. لذا مقام معظم رهبری فرمودند که ما نباید در عاشورایمان کوچکترین خلاف واقع و دروغی باشد.

دو: نکته دومی که در بیانات ایشان بود، مسئله غلوّ در حق ائمه است. این که ما بگوییم: به خاطر امام حسین(ع) جانمان را فدا می‌کنیم و خودمان را به کشتن می‌دهیم و به کسی ربطی ندارد، ظاهرش خلاف شرع است، گرچه صادقانه بگوییم. در این موارد فقط خود انسان مطرح نیست؛ بلکه بحث گسترش این ویروس به همه انسانها و همه اجتماعات است. شما با یک بی توجهی  ممکن است باعث مرگ بسیاری از انسانها شوید. امام حسین(ع) عبد صالح خداست و در مورد این عبد صالح نباید غلوّ کرد.

سه: عزاداری ها نباید وهن مذهب بشود. دین به ما گفته که عزاداری را به عنوان شعائر دین به کار ببرید. حال اگر در شرایطی که همه متخصصین می‌گویند اجتماعات بیش از حد، مضر است، شما اجتماعات را به اسم دین گسترش بدهید، این وهن دینداری است؛ چنان که وهن های دیگری نیز هست از قبیل عبور از آتش و قمه زدن و نوحه های غنایی و موسیقی و اضرار به بدن که مقام معظم رهبری همه اینها را مردود می‌دانند.هم چنین رهبری فرمودند: قداست محرم را باید به گونه ای حفظ کرد که این باقی بماند و نباید تبدیل بشود به توهین به مقدسات دیگران و عامل برادرکشی و تفرقه و ضعف شیعه و مکتب اهل بیت(ع). انقلاب اسلامی آمد تا میان شیعه و سنی وحدت ایجاد کند؛ اما گاهی این عزاداری ها، این قمه زدنها، این مراسماتی که در واقع با آن روح معنوی حسینی سازگار نیست، باعث تفرقه ها و برادرکشی ها در گوشه و کنار می‌شود.

 


تاريخ انتشار: ۱۳۹۹/۵/۲۲  |  ساعت انتشار: ۱۴:۴  |  کد خبر: ۹۰۴۱۸۹۱  |  منبع: افکار نیوز  | 

نظر شما

- از تایپ جملات فارسی با حروف انگلیسی خودداری نمایید.
- از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری نمایید.
نام:
ایمیل:  
نظر:  
کد امنیتی :
 

ارسال
  • پربیننده‌ترین اخبار ۴۸ ساعت گذشته

  • پربیننده‌ترین اخبار ۲۴ ساعت گذشته

  • پربیننده‌ترین اخبار ۶ ساعت گذشته

  • پربیننده‌ترین اخبار اخبار عمومی